Μια ημερήσια εκδρομή σε δύο Μνημεία Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Unesco, τη Μονή Δαφνίου και τη Μονή Οσίου Λουκά με ξεναγό τoν Δρ. Γεώργιο Μοστράτο και στην κουκλίστικη χριστουγεννιάτικη Αράχωβα.
Η διαδρομή
Τα Χριστούγεννα είναι η γιορτή του φωτός. Ανάβουμε κεριά και λαμπιόνια για να φωτίζουν και να ζεσταίνουν τις μεγάλες νύχτες του χειμώνα. Οι Βυζαντινοί τεχνίτες το έκαναν αιώνες πριν από εμάς, με μικρά κομμάτια γυαλιού και χρυσού, που μέσα στο ημίφως των ναών λαμπύριζαν σαν αυτόφωτες εστίες ζέσης και πίστης. Σ' αυτή την εκδρομή θα ξεναγηθούμε σε δύο από τα σπουδαιότερα μνημεία Unesco της χώρας και θα τελειώσουμε την ημέρα σε ένα κουκλίστικο παραδοσιακό κοσμοπολίτικο ορεινό χωριό που τον χειμώνα μοιάζει με κάρτ ποστάλ, την Αράχωβα.
Ξεκινάμε από τη Μονή Δαφνίου, στην Ιερά Οδό, λίγο έξω από την Αθήνα. Το μοναστήρι είναι οχυρωμένο και το Καθολικό του χτίστηκε τον 11ο αιώνα, με μεγάλο τρούλο και τον οκταγωνικό τύπο των μεσοβυζαντινών ναών. Μέσα του σώζονται ψηφιδωτά με το χρυσό φόντο που έκανε τη Μονή ξακουστή. Θα σταθούμε κάτω από τον τρούλο και θα κοιτάξουμε πώς το φως πέφτει στο χρυσό, όπως έπεφτε πριν από χίλια χρόνια.
Συνεχίζουμε προς τη Βοιωτία, στη Μονή Οσίου Λουκά, στις υπώρειες του Ελικώνα, κοντά στο αρχαίο Στείρι. Το μοναστήρι ιδρύθηκε τον 10ο αιώνα από τον όσιο που ασκήτεψε εκεί και τον αγάπησε ο κόσμος. Σήμερα το αποκαλούν και «Αγία Σοφία της Ρούμελης». Στέκεται μέσα σε ένα τοπίο που δεν έχει αλλάξει πολύ, με βουνά γύρω, ησυχία και ναούς που μένουν στη μνήμη. Θα δούμε τα ψηφιδωτά, τη μορφή του Καθολικού και το σημείο που τιμάται ο Όσιος, και θα ακούσουμε πώς ένα μοναστήρι μπορεί να κρατά ζωντανή την τέχνη για αιώνες.
Κλείνουμε την ημέρα στην Αράχωβα, το κουκλίστικο χωριό του Παρνασσού. Με τις πέτρινες γειτονιές, τα καλντερίμια και τα τζάκια, εκεί ο χειμώνας δείχνει το πιο ζεστό του πρόσωπο. Θα έχουμε χρόνο να περπατήσουμε, να πιούμε κάτι ζεστό, να δούμε τα στολισμένα μαγαζιά και να αφήσουμε το χωριό να μας βάλει στη γιορτινή διάθεση [να επιβεβαιωθεί ο χριστουγεννιάτικος στολισμός της Αράχωβας για τη συγκεκριμένη ημερομηνία].
Αθήνα → Μονή Δαφνίου → Μονή Οσίου Λουκά → γεύμα → Αράχωβα → επιστροφή στην Αθήνα
Η Μονή Δαφνίου και η Μονή Οσίου Λουκά δεν είναι απλώς δύο όμορφα μοναστήρια. Το 1990 εγγράφηκαν μαζί στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, μαζί με τη Νέα Μονή της Χίου, ως ένα ενιαίο μνημείο με τον τίτλο «Μονές Δαφνίου, Οσίου Λουκά και Νέας Μονής Χίου». Τα τρία μοναστήρια βρίσκονται πολύ μακριά το ένα από το άλλο, στην Αττική, στη Βοιωτία και στο Αιγαίο, και όμως ανήκουν στην ίδια οικογένεια. Η UNESCO τα θεωρεί αριστουργήματα της «δεύτερης χρυσής εποχής» της βυζαντινής τέχνης, και τα ψηφιδωτά τους συγκαταλέγονται στα σημαντικότερα δείγματα της λεγόμενης Αναγέννησης στην Ελλάδα.
Τα τρία καθολικά ανήκουν στον ίδιο οκταγωνικό αρχιτεκτονικό τύπο των μεσοβυζαντινών χρόνων, με τον ψηλό τρούλο που αφήνει τον χώρο ανοιχτό και γεμάτο φως. Η εγγραφή έγινε με δύο κριτήρια: το πρώτο τα αναγνωρίζει ως αριστουργήματα της ανθρώπινης δημιουργικότητας, και το τέταρτο ως εξαιρετικά παραδείγματα ενός τύπου ναού που δείχνει ένα στάδιο της ιστορίας της τέχνης.
Για εμάς που θα τα επισκεφθούμε, η ανακήρυξη σημαίνει κάτι πιο απλό. Αυτά τα μέρη είναι τόσο πολύτιμα που ολόκληρος ο κόσμος τα αναγνωρίζει ως κοινή κληρονομιά και φροντίζει να τα προστατεύσει για τις επόμενες γενιές. Όταν στεκόμαστε κάτω από τον τρούλο και το χρυσό ψηφιδωτό αντανακλά το φως, κοιτάζουμε κάτι που ταξίδεψε χίλια χρόνια για να φτάσει ως εμάς και αυτό αντικατοπτρίζει το νόημα της Τέχνης, ως διαχρονικό ταξίδι ανά τον χρόνο.
Δύο μοναστήρια με χρυσά ψηφιδωτά και ένα χωριό με φώτα: τρεις στάσεις που μας θυμίζουν ότι το φως δεν ανήκει μόνο στα Χριστούγεννα. Το έχουν κρατήσει για χίλια χρόνια οι άνθρωποι που έφτιαξαν τέτοια μέρη με αγάπη.
Οι δύο μονές είναι χώροι λατρείας, γι' αυτό συνιστάται κόσμια ενδυμασία. Η εκδρομή περιλαμβάνει περπάτημα σε αυλές, μονοπάτια και καλντερίμια, οπότε προτείνονται άνετα παπούτσια και ζεστά ρούχα για τον χειμώνα.
Παρακαλούμε να βρίσκεστε στο σημείο συνάντησης 15 λεπτά νωρίτερα, στις 07:45 π.μ.
Οι θέσεις είναι περιορισμένες. Δηλώστε τη συμμετοχή σας για να εξασφαλίσετε τη θέση σας.
Ο ξεναγός μας :
Ο Δρ Γεώργιος Μοστράτος είναι αρχαιολόγος και επαγγελματίας ξεναγός. Σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Κλασική Αρχαιολογία στο King’s College του Λονδίνου, και με υποτροφία του Ιδρύματος Ωνάση εκπόνησε διδακτορική διατριβή για τις αετωματικές συνθέσεις των πελοποννησιακών ναών του 4ου αιώνα π.Χ., που βραβεύτηκε με το Καυταντζόγλειο Βραβείο. Εργάστηκε στη Συλλογή Γλυπτών του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και στο Υπουργείο Πολιτισμού, όπου συμμετείχε στη δημιουργία του Ψηφιακού Εθνικού Αρχείου Μνημείων και στην εκπόνηση διαχειριστικών σχεδίων για τα ελληνικά μνημεία της UNESCO. Για χρόνια δίδαξε αρχαίο ελληνικό και βυζαντινό πολιτισμό σε φοιτητές από το εξωτερικό, μέσα σε αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία. Σήμερα είναι αρχαιολόγος στον Οργανισμό Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων. Στη Μονή Δαφνίου και στη Μονή Οσίου Λουκά θα μας ξεναγήσει με τη ματιά ενός ανθρώπου που γνωρίζει από κοντά τα μνημεία της UNESCO.
